ISBN Jaar Titel Auteur/Uitgever
90 235 8091 5 1974 De zaak Antonius van der Waals Frank Visser/Forum Boekerij. Ad. M.C. Stok Zuid-Hollandsche uitgeversmij B.V., Den Haag
Het boek is opgedragen aan het voormalig bonafide verzet.

Voorwoord ter begeleiding:

Waarom dit boek?
Waarom 'De Zaak Antonius van der Waals'?
Waarom deze, tot in de kleinste belangrijke details uiteengerafeld, in woord en beeld?
Waarom deze ontstellende documentaire over n der grootste landverraders die Nederland ooit heeft gekend, 25 jaar nadat Anton van der Waals - tegen wie de doodstraf werd geist en werd uitgesproken, waarbij H.M. de Koningin meende geen gratie te mogen verlenen - de kogel kreeg? Waarom dit n in onze Forum Boekerij voor het forum van het Nederlandse volk gebracht?
Waarom...Waarom...Waarom???
Omdat hiermee allereerst een ereschuld moet worden voldaan, die nog steeds niet is afgelost. De ereschuld tegenover de 83 van onze mede-vaderlanders (waarvan er 38 de dood vonden), wier arrestatie tijdens de Tweede Wereldoorlog in 1948 door het Bijzonder Gerechtshof bij proces-verbaal onomstotelijk bewezen werd als te zijn veroorzaakt door de verrader Antonius van der Waals. Bovendien de ereschuld tegenover de vele andere mede-vaderlanders (in deze documentaire worden er maar liefst ng 44 genoemd), waaromtrent in de jaren 1946-1948 door het rechercheapparaat van de Politieke Recherche aan de Procureur-Fiscaal toen nog gn volkomen afdoend bewijs van verraad door Van der Waals kon worden geleverd. In dat stadium van grote emotionele roerselen onder de Expog's en alle andere nauw bij de Zaak Antonius van der Waals betrokken vaderlanders, kon de Procureur-Fiscaal zich uiteraard niet de minste twijfels of onzekerheden permitteren.
Omdat er vervolgens nu eenmaal in het leven van ons mensen dingen voorkomen, die niet vergeten mgen worden en die - aan de vergetelheid onttrokken - de jonge generaties duidelijk waarschuwen voor wat landverraders kunnen aanrichten, opdat zij in de toekomst, indien nodig, hun ogen wijd zullen open houden!
Maar dan ook een documentaire, dze documentaire, zonder de franje van het sentiment, zonder niet bewezen feiten, uitsluitend gebaseerd  op de nuchtere realiteit, zoals deze zich zo keihard manifesteerde in de jaren van onderdrukking door de nazi's. Het is een stuk fel bewogen recente historie, dat door de samensteller Frank Visser kon worden opgebouwd tot n beklemmende climax uit die enorme chaos van processen-verbaal, documenten, nieuwe getuigenverklaringen en uitvoerige correspondenties, steeds gecontroleerd en hergecontroleerd door de mannen, die destijds deel uitmaakten van het Politieke Rechercheapparaat. Dat stuk historie begint zo ogenschijnlijk achteloos en simpel...enige Rotterdamse verzetslieden besluiten de zogenaamde 'geheime agent' Anton van der Waals uit de weg te ruimen, als in het late voorjaar van 1941 onomstotelijk komt vast te staan, dat deze Van der Waals de verrader is geweest van de illegale organisatie 'Vrij Nederland' en misschien ook van 'De Geuzen'. Maar die verzetslieden worden door de SD gepakt en de SD-beambte Van der Waals, geprotegeerd door zijn politiechef Joseph Schreieder van de Sicherheitsdienst op het Binnenhof te Den Haag, begint zijn misdadige Judaswerk dan pas goed. Hoe 'droog' het soms lijkt om al die koele, feitelijke verklaringen van de nabestaanden door te nemen over wat werkelijk gebeurd is, daaronder en daarachter trilt iets huiveringwekkends, iets zo pervers en duivels, dat de sprekende feiten alln de enorme draagwijdte hiervan scherp kunnen bepalen.
En dan, als zovele ontelbaren in nazihanden de dood hebben gevonden, maar k als zovelen uit kampen en kerkers naar hun dierbaar bevrijd Nederland in vaak vreselijke lichamelijke en geestelijke toestand kunnen terugkeren, doch intens bezield van hernieuwd verlangen naar een betere wereld, komt aarzelend die grote vraag op: wr is Antonius van der Waals? ... Als men in mei en juni 1945 weer een beetje orde op zaken kan gaan stellen, blijkt de verrader spoorloos verdwenen...Waarheen en waarom? Daar komen de ex-illegalen terug, waarvan er velen gezworen hebben zich op Van der Waals te wreken, uit naam van het bonafide verzet. Van der Waals wordt gezocht en gevonden. Ja, hier wordt deze documentaire in al z'n objectiviteit (al is de auteur om verdachte redenen enkele malen sterke betrokkenheid bij het onderwerp verweten!) een regelrechte thriller, die men werkelijk ademloos en met stijgende verbazing leest. Hier botsen belangen op tegenbelangen, menselijke kleinheid op menselijke grootheid, onrecht op mensenrecht. Zo bleek mijzelf nu ook pas goed wat de SD-chef Joseph Schreieder, die kleine scherpe schaakspeler met mensenlevens, aan verantwoordelijkheden op zich heeft geladen: regelrechte provocatie van fatsoenlijke Nederlander, die in het goede geloof verkeerden dat de Nederlandse Regering te Londen hen opdrachten gaf tot sabotage en spionage, terwijl al die zogenaamde opdrachten pure verzinsels waren van de Sicherheitsdienst met geen ander doel dan om in principe totaal onschuldige burgers tot daden aan te zetten, waarop zij door het Deutsche Gericht bij voorbeeld ter dood konden worden veroordeeld. Voor dat misdadige doel werd Anton van der Waals ingezet, zich voordoende als 'goede verzetsman' en/of 'agent van de Britse Geheime Dienst'. Dat hij bovendien in de winter 1944-45 nog twee moorden pleegde, om zich met de papieren van deze vermoorde mannen veilig te stellen voor talloze dreigende wraaknemingen, zal wel niemand verbazen. De verrader poogde daarmee op ander werkterrein zijn slag te kunnen slaan, maar ... kreeg uiteindelijk het (Russische) lid op de neus.
Er zullen in dit omvangrijke stuk nog wel hiaatjes zijn.
Soms kon een getuige onder de enorme emotionele stress van het moment zich bepaalde bijzaken niet goed meer herinneren. Waar mogelijk heeft de auteur dat aan de hand van andere verklaringen pogen aan te vullen en dit steeds vermeld in vergelijking met wat oorspronkelijk werd verklaard. Mocht u, lezer en lezeres, wat ter zake doet om een bepaalde momentopname te 'verscherpen' kunnen aanvullen, dan ben ik u uiteraard zeer dankbaar. Dit alles dient immers de waarheid en niets dan de waarheid, die nu eenmaal ingewikkelder, bizarder en altijd verbazingwekkender is dan welke 'fiction' dan ook.
Gij moogt wel weten dat ik vr alles heb gevraagd, gewenst en geist: laat uitsluitend de feiten spreken en leg deze vast in een nuchter en koel 'Van der Waals-requisitoir' zonder meer. Een documentaire, die ik na totstandkoming in woord en beeld heb laten verifiren door enige van onze meest integere vaderlanders...die erbij waren.
Moge deze documentaire zijn ophelderend, zuiverend en waarschuwend werk verrichten.
 
519 pagina's met foto's

Onder de genoemde verzetshelden in dit boek bevinden zich:
W.J. Bakkeren
J. Bierhuys
R. van der Borden
N. van der Burg
G. Cats
J. van der Ende
H. Hos
B. IJzerdraat
J. Kijne
J. Klingen
A. Kop
J. Kwak
H.M. Schoenmaker
A.J.W. Stoppelenburg
J. Verleun
H. Wielenga

 TERUG NAAR BOEKENOVERZICHT